10 bài thuốc hiệu quả từ cây cam thảo và lưu ý khi sử dụng

Cây cam thảo là vị thuốc cơ bản được sử dụng phổ biến trong đông y lẫn tây y, có tác dụng giải độc, chữa ho, loét dạ dày và ruột, Addison, sốt, trúng độc, trị mụn trứng cá…

Trong bài viết này chúng tôi xin giới thiệu về công dụng chữa bệnh của cây cam thảo   và hướng dẫn chi tiết cách chữa bệnh qua các bài thuốc đông y từ loài cây này. Tuy nhiên, để chữa bệnh hiệu quả và an toàn, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thông tin về cây thuốc như sau:

Cây cam thảo là cây gì

Cam thảo là tên gọi chung để chỉ 3 loại thảo dược khác nhau đồng thời là các vị thuốc được sử dụng trong đông y bao gồm: cam thảo nam, cam thảo bắc, cam thảo dây. Vì vậy cần đặc biệt chú ý để phân biệt và tránh nhầm lẫn khi sử dụng.

Hình ảnh cây cam thảo đất
(Hình ảnh cây cam thảo đất)

Cây cam thảo nam:

Là loài thực vật thân thảo có hoa với tên khoa học là Seoparia dulcis L, thuộc họ Hoa mõm chó Scrophulariaceae. Cam thảo nam (tên tiếng Anh: Herba Sceopariae) còn được gọi là cây cam thảo đất, thổ cam thảo, dã cam thảo, trôm lay…

Mô tả chi tiết:

Là loại cỏ mọc thẳng đứng, chiều cao cây trưởng thành có khoảng 80cm, thân khá nhẵn, rễ to có hình trụ.

  • Lá đơn, mọc đối hoặc một vòng 3 lá. Phiến lá hình mác hoặc hình trứng ngược, dài khoảng 1.5cm đến 3cm, rộng 8cm đến 12 cm, cuống hẹp, nửa trên mép lá có hình răng cưa.
  • Hoa nở ở kẻ lá vào mùa hè, kích thước nhỏ và có màu trắng, mọc riêng lẻ hoặc mọc kép.
  • Quả hình cầu, bên trong gồm nhiều hạt nhỏ

Phân bố, thu hái và chế biến:

Cây mọc hoang khắp các vùng ở nước ta, và nhiều nước châu Á, châu Mỹ. Thu hái quanh năm, có thể dùng cây cam thảo đất tươi nhưng phần đa là dạng khô toàn bộ cây (gồm cả rễ).

Thành phần hóa học:

Trong cây cam thảo nam có chứa một ít ancaloit và một chất đắng, ngoài ra còn có nhiều a-xít xilixic và một hoạt chất gọi là amelin được sử dụng để chữa các triệu chứng axit của bệnh đái đường.

Theo công bố của NCBI (Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia Hoa Kỳ), đã xác định được 13 hợp chất hoạt tính sinh học khác nhau trong cam thảo nam gồm: axit chlorogen, 6,7-dihydroxycoumarin, axit caffeic, 4-hydroxyacetophenone, scopoletin, rutin, hyperoside, isoquercitrin, scoparone, 7-methoxycoumarine và quercetin.

Ngoài ra các acid phenolic khác như axit caffeic, axit 3,5-dicaffeoylquinic, axit 4,5-dicaffeoylquinic và 4-hydroxyacetophenone tích lũy với số lượng cao vào khoảng tháng 5 đến tháng 7 hàng năm. Hàm lượng flavonoid và coumarin khác thấp hơn nhiều như rutin, hyperoside, isoquercitrin và scoparone.

Phần thân cây chứa một chất dầu, dulciol, scopariol, manitol, glucose. Rễ chứa manitol, tanin, alcaloid và hợp chất triterpen. Vỏ chứa hexcoxinol, bsitosterol.

Cây cam thảo đất trị bệnh gì

Các thành phần có chứa trong cây thuốc nói trên có tác dụng:

  • Chữa ho, sốt, say sắn độc, giải độc cơ thể…
  • Chữa bệnh lậu, rong kinh, ỉa lỏng
  • Chữa đau răng
  • Chữa triệu chứng axit trong bệnh đái đường
  • Bảo vệ gan:

Glycyridin có trong cam thảo đất có khả năng chống lại các tác nhân gây hại như Carbon tetrachloride, giảm bớt độc tố Atropin, Stibium, Atropin.

Cây cam thảo bắc:

Hình ảnh cây cam thảo bắc
(Hình ảnh cây cam thảo bắc)

Là loài thực vật thân thảo có hoa, tên khoa học là Clycyrrhiza uralensis Fish (cây có nguồn gốc từ vùng Uran) và Clycyrrhiza glabra L. (Cây có nguồn gốc từ vùng Châu Âu), thuộc họ Cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae).

Cam thảo bắc (tên tiếng Anh: Radix Glycyrrhizae) còn được gọi là bắc cam thảo, cam thảo, sinh cam thảo, quốc lão…Thảo dược này được dùng chủ yếu là rễ và thân phơi, sấy khô làm thuốc chữa bệnh.

Mô tả chi tiết về cây:

Cây sống lâu năm có thể cao tới 1.5m, toàn cây có lông nhỏ.

  • Lá kép lông chim, lá chét có hình trứng, đầu nhọn, mép nguyên và dài từ 2-5cm, rộng từ 1.5- 3cm.
  • Hoa nở vào mùa hè và mùa thu, có màu tím nhạt hình cánh bướm, dài khoảng 15-22mm.
  • Quả cong hình lưỡi liềm dài từ 3-4cm, rộng 6-8cm, có màu nâu đen và nhiều lông.

Phân bố, thu hái và chế biến:

Hiện nay ở nước ta chỉ có loài Glycyrrhiza uralensis, cây được trồng bằng hạt hoặc thân rễ. Cây phát triển tốt vào mùa hè và mùa thu, đến mùa đông thì tàn hoặc kém phát triển, sau khoảng 4-5 năm thì thu hoạch.

Có thể sử dụng toàn bộ cây nhưng chủ yếu người ta dùng rễ. Rễ cây sau khi đào người ta xếp thành từng đống để cho hơi lên men, đến khi có màu vàng sẫm.

Thành phần hóa học:

Trong cam thảo có thành phần chính là chất glycyrrhizin với tỷ lệ 6-14%, có cây đến 23%. Chất này được kết hợp từ muối canxi và axit glyxyrizic. Ngoài ra cây thuốc còn chứa một số các thành phần khác như:

  • Glucoza 3-8%
  • Sacaroza 2.4-6.5%
  • Tinh bột 25-30%
  • Tinh dầu 0.3-0.35%
  • Asparagin 2-4%
  • Vitamin C 11-30%
  • Các chất anbuyminoit, gôm, nhựa…

Cây cam thảo bắc có tác dụng gì

  • Tác dụng giải độc của cam thảo:

Muối kali và canxi có tác dụng giải độc mạnh đối với các độc tố của bạch cầu, cá lợn, rắn…

Chất glyxirizin có khả năng giải độc do stricnin, uốn ván

  • Tác dụng như coctison:

Tăng sự tích nước và muốn Nacl trong cơ thể từ đó trị các vết loét các bộ phận trong cơ quan tiêu hóa

  • Tác dụng đối với vị toan (nước chua của dạ dày)
  • Tác dụng tiêu giật đối với cơ trơn ống tiêu hóa
  • Tác dụng của nội tiết tố sinh dục
  • Tác dụng lợi tiểu, tiêu viêm, chữa táo bón

Cây cam thảo chữa bệnh gì

  • Theo y học cổ truyền:

Trong đông y, cam thảo có khả năng chữa rất nhiều bệnh và dùng trong hầu hết các đơn thuốc. Theo nhiều tài liệu cổ, cam thảo có vị ngọt, tính bình đi vào 12 đường kinh. Có tác dụng bổ tỳ vị, nhuận phế, thanh nhiệt giải độc, điều hòa các vị thuốc. Ngoài ra cây thuốc có thể chữa các chứng ỉa lỏng, ho, đau họng, ung thư.

  • Theo y học hiện đại

Cam thảo được như một vị thuốc phụ có tác dụng hỗ trợ, làm cho đơn thuốc dễ uống, làm tá dược chế thuốc viên, thuốc ho, giải độc. Hiện nay trong y học hiện đại, cam thảo được sử dụng để điều trị 2 bệnh chủ yếu như sau:

  • Chữa loét dạ dày và ruột
  • Chữa bệnh Addison:

Trong cam thảo có axit glyxyretic cấu tạo như coctison có tác dụng tới sự chuyển hóa các chất điện giải cơ thể giữa lại natri và clorua trong cơ thể giúp sự bài tiết kali và có thể điều trị Addison.

Cây cam thảo dây:

Hình ảnh cây cam thảo dây
(Hình ảnh cây cam thảo dây)

Là loài thực vật có tên khoa học là  Abrus precatorius L. thuộc họ Cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae).

Cam thảo dây còn được gọi là tương tư tử, tương tự đậu, tương tư đằng, dây cườm, cam thảo rừng, dây chi chi, ang krang, angkreng (Cambodia).

Mô tả chi tiết cây:

Dây cam thảo là loại dây leo, cành gầy và nhỏ, thân nhiều xơ.

  • Lá kép hình lông chim, cuống dài khoảng 15-24cm, gồm nhiều đôi lá chét, cuống chung ngắn, phiến lá chét hình chữ nhật dài khoảng 5-20mm, rộng 3-8mm.
  • Hoa mọc hình chùm nhỏ ở kẽ lá hoặc đầu cành, có màu hồng. Cánh hoa hình cánh bướm.
  • Quả thon hình trứng dài khoảng 5cm, rộng 12-15mm, dày 7-8mm, mặt có lông, hạt từ 3-7mm.
  • Vỏ cứng, bóng, màu đỏ

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây cam thảo dây mọc hoang hoặc được trồng khắp nơi ở nước ta.

Thường người ta chỉ sử dụng rễ,thân, lá và hạt dạng khô để làm thuốc chữa bệnh

Loài này thường được dùng rễ, lá và hạt dạng tươi hoặc khô để làm thuốc chữa bệnh.

Thành phần hóa học dây cam thảo:

  • Rễ và lá cam thảo dây chứa 1-2% chất ngọt tương tự glyxyrizin và có vị khó chịu và đắng.
  • Hạt có chứa một chất protit độc gọi là abrin, chất abralin là một glucozit có tinh thể, men tiêu hóa chất béo lipaza 2.5% chất béo, chất henagglutinin, men ureaza
  • Vỏ ngoài hạt có sắc tố đỏ

Tác dụng dược lý:

  • Chất abrin có trong hạt dây cam thảo là một protit độc, thuộc nhóm phytotoxin có tính chất một kháng nguyên đi vào cơ thể có thể tạo nên một chất kháng thể gọi là anticorps gây vón hồng cầu.
  • Có một số vùng sử dụng hạt cam thảo dây để chữa đau mắt, tuy nhiên chất abrin cũng có thể gây hại tới giác mạc vĩnh viễn, vì vậy cần thẩn trọng khi sử dụng.
  • Nhai lá cây này có thể làm ngọt và thanh giọng
  • Ngoài ra chất độc này còn được một số vùng dân tộc dùng đầu độc bằng cách ngâm hạt với nước, giã nát bôi vào mũi tên.

Cây cam thảo dây chữa bệnh gì

  • Rễ, thân và lá được dùng để thay vị cam thảo bắc trong các đơn thuốc.
  • Chữa rắn độc cắn
  • Hạt dùng làm thuốc trùng bằng cách giã nát hạt rồi đắp lên chỗ đau (Cần lưu ý cẩn thận do trong hạt có độc tố)
  • Chữa đau mắt hột, đau mắt thường

Cây cảm thảo chữa bệnh gì? 10 bài thuốc hiệu quả từ cây cam thảo

Từ lâu cây cam thảo đã được dân gian sử dụng để chữa bệnh hiệu quả, từng loại cây cam thảo sẽ có những bài thuốc khác nhau. Sau đây chúng tôi xin hướng dẫn chi tiết cách chế biến cây để chữa bệnh qua 10 bài thuốc sau đây:

Cây cam thảo đất tắm cho bé
Bài thuốc chữa rôm sảy, mụt nhọt, mề đay cho bé

Theo kinh nghiệm dân gian, việc đun nước tắm cho bé với một số lá cây thảo dược như cam thảo đất, ngải cứu, xuyến chi… có thể chữa được một số bệnh như: rôm sảy, mụt nhọt, mề đay… Sau đây là bài thuốc đối với cây cam thảo đất:

  • Chuẩn bị lá cây cam thảo đất có nguồn gốc rõ ràng, tránh các loại cây bị phun thuốc sâu
  • Rửa sạch, ngâm lá cây với dung dịch muối loãng để tiệt trùng
  • Đun lá cây với nước cho đến sôi
  • Bỏ hết bã chỉ lấy nước, có thể pha thêm nước lạnh cho vừa để tắm cho bé

Cam thảo ngâm rượu giúp giải độc cơ thể

Trong đông y, bài thuốc này được gọi là phấn cam thảo, được chế biến như sau:

  • Chuẩn bị vỏ cây cam thảo bắc tươi
  • Cao sạch lớp vỏ và ngâm rượu khoảng 1 tiếng, tiếp tục ủ trong 12 tiếng, sau đó cắt mỏng và phơi khô
  • Sử dụng vỏ cây khô thành phẩm để bảo quản, trường hợp cơ thể bị ngộ độc có thể sắc đặc uống đem lại tác dụng rất tốt.

Cam thảo trị ho cho trẻ sơ sinh

Cây cam thảo là thảo dược có tính lành, chứa nhiều thành phần kháng khuẩn có thể làm dịu mát cổ họng. Thông thường với trẻ sơ sinh người ta khuyên dùng trà cam thảo, trong trà có vị ngọt làm cho họng bé dịu mát, hết ho.

Cam thảo trị viêm họng

Đối với những bị các triệu chứng viêm họng sử dụng cam thảo sống sẽ có tác dụng giải nhiệt, giải độc, kháng khuẩn.

  • Chuẩn bị 10g cam thảo sống
  • Rửa sạch rồi sắc cùng nước, uống liên tục cho đến khi hết các triệu chứng bệnh.

Thuốc Kavet chữa đau dạ dày bằng cam thảo bắc

  • Chuẩn bị 0.03g cao cam thảo, bột cam thảo 0.1g, natri bicacbonat 0.15g, magie cacbonat 0.2g, bimutnitrat 0.05g, bột đại hoàng 0.02g
  • Tá dược vừa đủ 1 viên
  • Sử dụng phương pháp này sẽ chữa đau dạ dày với liều lượng 2-4 viên mỗi lần, ngày uống 2-3 viên.

Bài thuốc chữa đau dạ dày bằng cam thảo bắc

  • Cao cam thảo 2 phần, nước cất 1 phần
  • Hòa tan 2 thứ trên rồi ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 thìa nhỏ
  • Sử dụng phương pháp này tối đa 3 tuần

Nhân trung hoàng chữa sốt quá hóa điên cuồng, trúng độc

  • Cam thảo bắc tán nhỏ và 1 ống tre đã cạo hết lớp tinh tre bên ngoài
  • Bịt kín hai đầu ống tre bằng nhựa thông
  • Vào mùa đông cắm cả ống tre đó vào hố phân người, đến ngày lập xuân lấy ra rửa sạch, lấy cam thảo trong ống trẻ phơi khô
  • Sắc với nước để uống, mỗi lần uống 1-2g sẽ trị được cảm sốt, trúng độc, mụn nhọt.

Cam thảo trị mụn

Cao cam thảo mền có thể chữa các chứng mụn nhọt, ngộ độc. Mỗi ngày uống 1-2 thìa.

Cam thảo đất chữa sốt, say sắn độc, giải độc cơ thể

  • Cam thảo đất 30-100g
  • Sắc đặc với nước rồi uống có tác dụng giải độc, chữa sốt rất hiệu quả.

Cam thảo bắc chữa bệnh Addison

Trong cam thảo có chứa axit glyxyretic có tác dụng chuyển hóa các chất ddienj giải cơ thể giữ lại natri và clorua giúp sự bài tiết kali nên có thể dùng điều trị bệnh Addison.

Dùng cao lỏng cam thảo liều lượng 45ml mỗi ngày, tối đa tới 45-60ml để điều trị bệnh. Theo công bố của nhiều bệnh viện Trung Quốc thì phương pháp này rất hiệu quả.

Cây cam thảo giá bao nhiêu?

Hình ảnh bột cam thảo và trà cam thảo
(Hình ảnh bột và trà cam thảo)

Hiện nay trên thị trường có khá nhiều sản phẩm được sản xuất/chế biến từ các loại cây cam thảo, phổ biến là cam thảo bắc khô, bột cam thảo bắc và trà cam thảo.

Cam thảo bắc khô được bán với giá khoảng 200.000 vnđ/1kg

Bột cam thảo đang được bán có giá khoảng 200.000 vnđ/ 1kg.

Trà cam thảo được bán với giá khoảng 170.000 vnđ/1 bao trà gồm 25 túi 3g.

Cây cam thảo mua ở đâu

Hiện nay các sản phẩm từ cam thảo được bán phổ biến ở các cửa hàng thuốc đông y trên toàn quốc hoặc các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki…Để mua được sản phẩm được chế biến đảm bảo chất lượng tốt, bạn nên lựa chọn những cửa hàng kinh doanh dược liệu uy tín.

Bột cam thảo mua ở đâu

Đối với sản phẩm bột cam thảo, bạn có thể mua tại công ty Trường Xuân, đây là địa chỉ bán hàng dược liệu đáng tin cậy được nhiều người dùng đánh giá cao.

Trà cam thảo mua ở đâu

Với trà cam thảo, bạn có thể mua tại Foody Nhà Quê, đây là cửa hàng có nhiều năm kinh nghiệm về các loại trà thảo dược.

Trên đây incontinet.com đã cung cấp thông tin chi tiết về các loại cây cam thảo và hướng dẫn cách chữa bệnh hiệu quả từ cây thuốc này. Hy vọng qua đây bạn đọc sẽ hiểu hơn về tác dụng của cây thuốc và áp dụng các bài thuốc chữa trị vào thực tế một cách hiệu quả nhất.

Cảm ơn các bạn đã đọc bài!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *